Auteur: Nederlandse Zuivel Organisatie

De laatste jaren neemt de populariteit van geitenmelk toe. Er zijn veel misverstanden over de gezondheidseffecten van geitenmelk. Daarom geeft het Voedingscentrum op haar site antwoord op de vraag: Is geitenmelk beter dan koemelk? De feiten volgens het Voedingscentrum.   

Samenstelling

Allereerst geeft het Voedingscentrum aan dat de samenstelling van geitenmelk veel lijkt op die van volle koemelk. Geitenmelk bevat alleen iets minder jodium. Volle melk, of het nou geiten- of koemelk is, staat niet in de Schijf van Vijf.

Geitenmelk of koemelk: dezelfde voedingsstoffen

Melk en melkproducten leveren veel goede voedingsstoffen. Ze bevatten eiwit en zijn een bron van de vitamines B2, B12 en calcium. Het vet in melk, zowel koemelk als geitenmelk, bevat veel verzadigde vetzuren dat het risico op hart- en vaatziekten vergroot. Daarom raadt het Voedingscentrum aan om magere en halfvolle melkproducten te nemen. Deze producten staan daarom in de Schijf van Vijf. Het is niet bekend of er halfvolle geitenmelk op de markt is te krijgen. Wel is er geitenkarnemelk die minder vet is.

Gezondheidseffecten melk: lager risico op darmkanker en diabetes type 2

Onderzoek naar zuivel is voornamelijk gericht op melk of melkproducten gemaakt van koemelk. Het nemen van (koe)zuivel hangt samen met een lager risico op darmkanker en het eten van yoghurt met een lager risico op diabetes type 2. We weten niet zeker of die effecten ook voor geitenzuivel gelden omdat er weinig onderzoek naar is gedaan.

Geitenmelk beter verteerbaar?

In de supermarkt kun je op sommige geitenmelkproducten de tekst ‘licht(er) verteerbaar’ lezen. Er zijn echter geen wetenschappelijke onderzoeken die aantonen dat geitenmelk lichter verteerbaar is.

Allergie

Mensen met een koemelkallergie kunnen meestal ook geen geitenmelk drinken. Het overgrote deel van de mensen dat allergisch is voor koemelk, is dat ook voor geitenmelk, schapenmelk, paardenmelk, kamelenmelk, buffelmelk en ezelmelk.

Geitenmelk voor baby’s

Kan of wil de moeder door omstandigheden geen borstvoeding geven dan is zuigelingenvoeding een goed alternatief. Alleen bij een allergie voor koe- en dus ook geitenmelk is het advies om hypoallergene zuigelingenvoeding te geven op basis van koemelk. In hypoallergene melk zijn de eiwitten in stukjes geknipt waardoor er geen allergische reactie meer ontstaat. Vanaf 12 maanden kunnen kinderen in plaats van opvolgmelk gewone melk drinken. Dat kan ook geitenmelk zijn in plaats van koemelk. Dat heeft geen nadelige gevolgen, maar ook geen bewezen voordelen.

De volgende Nederlandse vooraanstaande voedingswetenschappers gaan gezamenlijk de strijd aan tegen fastfood invasie:

Dr. ir. Gerda Feunekes (Voedingscentrum)
Sebastiaan Aalst (Food Cabinet)
Prof. dr. Bob Fennis (Rijksuniversiteit Groningen)
Prof. dr. ir. Edith Feskens (Wageningen Universiteit)
Prof. dr. ir. Kees de Graaf (Wageningen Universiteit)
Prof. dr. Rob Holland (Universiteit van Amsterdam)
Prof. dr. ir. Ellen Kampman (Wageningen Universiteit em.)
Prof. dr. Martijn Katan, Jorrit Kiewik (Youth Food Movement)
Prof. dr. Stef Kremers (Maastricht University)
Prof. dr. Denise de Ridder (Universiteit Utrecht)
Prof. dr. ir. Jaap Seidell (Vrije Universiteit Amsterdam)
Prof. dr. Emely de Vet (Wageningen Universiteit)

Stop vestiging van fastfoodketen op kwestbare plekken zoals scholen en ziekenhuizen.

Het gezamenlijk pleidooi is op 25 april gepubliceerd op de website van het NRC.

Nederland moet over vijf tot tien jaar wereldwijd koploper zijn in gezonde en duurzame voeding. Deze ambitie werd in januari door diverse partijen uit de voedselketen uitgesproken tijdens de Nationale Voedseltop. Het gezonder maken van onze omgeving werd benoemd als prioriteit.

Twee maanden later is Nederland twee grote fastfoodketens rijker. En er kloppen er nog meer aan de deur. Hoe valt dit te verklaren? En wat komt er terecht van de visie om Nederland gezonder te maken?

Vrijwel alle grote fastfoodketens zijn al vertegenwoordigd in Nederland. In het straatbeeld kun je niet om bekende spelers heen als McDonald’s, Burger King, Pizza Hut en Kentucky Fried Chicken. Eind maart opende de eerste Dunkin’ Donuts in Amsterdam, begin april volgde de eerste vestiging van Taco Bell in Eindhoven. Deze ketens hebben het plan om respectievelijk 160 en 20 filialen te openen in Nederland. De komende jaren komen er mogelijk dus 180 zaken met een ongezond aanbod bij.

Door de groei van het aantal zaken met een ongezond aanbod neemt voor de consument de verleiding toe. Dat maakt het lastiger om gezonde keuzes te maken. Zeker als daar nog slimme marketingcampagnes tegenaan worden gegooid. Driekwart van de Nederlanders probeert gezond te eten. Maar als de omgeving steeds ongezonder wordt, is het juist moeilijker om gezond te kiezen.

Dat is ook wat er de afgelopen decennia is veranderd: niet de mensen zijn veranderd, maar de omgeving. We worden voortdurend blootgesteld aan verleidingen en vinden het lastig hier steeds weerstand tegen te bieden. We maken vaak impulsieve keuzes. Bij een overheersend ongezond aanbod leidt dat sneller tot een ongezonde voedselkeuze. De gevolgen daarvan zijn ook zichtbaar. Een op de twee volwassenen heeft overgewicht of obesitas.

Als we willen dat in Nederland de gezonde keuze de makkelijke keuze is, dan betekent dit dat de omgeving gezonder moet worden. In ziekenhuizen en op scholen mag je een verantwoord aanbod verwachten. En ook in de vrije tijd moet de consument makkelijk een gezonde hap kunnen nemen. Diverse organisaties zetten zich in voor het gezonder maken van onze eetomgeving. En ook vanuit de overheid is deze ambitie uitgesproken.

Op de eerste Voedseltop in januari 2017 werd dit bevestigd: „Consumenten moeten binnen vijf jaar op alle mogelijke plekken, zoals supermarkten, horeca, scholen, catering, pretparken, zorginstellingen en onderweg, meer gezond en duurzaam voedsel tegenkomen.”

Dat overheden aan de ene kant de omgeving gezonder willen maken – veel gemeenten hebben een aanpak gericht op het voorkomen van overgewicht – en aan de andere kant de deur openzetten voor fastfoodketens, is controversieel te noemen. Ambities moeten worden omgezet in actie.

Lokale overheden kunnen het voortouw nemen. Gemeenten die de gezondheid van hun burgers hoog in het vaandel hebben, kunnen initiatief tonen om het straatbeeld gezond te maken. Dat kan bijvoorbeeld door het vergunningenbeleid voor eetgelegenheden aan te scherpen. Zitten we echt te wachten op nog een fastfoodketen? Op deze manier ontstaat er een betere balans in het aanbod en wordt de gezonde keuze inderdaad de makkelijke keuze.

De National Osteoporosis Society (NOS) in het Verenigd Koninkrijk maakt zich grote zorgen over de (bot)gezondheid van 3 miljoen jongeren en jongvolwassenen. Uit een enquête is gebleken dat 70% van 18-35 jarigen recent een dieet heeft gevolgd en dat 20% veel minder zuivel is gaan eten. Alarmerend is, aldus de NOS, dat veel jongeren gevoelig zijn voor de boodschappen van gezondheids- en foodiebloggers die vaak (ondanks wellicht goede bedoelingen) ongezonde adviezen geven, zoals het mijden van belangrijke voedselgroepen zoals brood of zuivel.

Toenemende kans op botbreuken en complicaties

Grote zorg van de NOS zijn de gezondheidseffecten als gevolg van het mijden van zuivel door jongeren. Professor Susan Lanham-New (hoogleraar Voeding aan de Universiteit van Surrey): “Het voedingspatroon tijdens het volwassen worden is erg belangrijk, omdat het op latere leeftijd (achter in de twintig) te laat is om de schade door het slechte eten en de daarbij komende deficiënties te voorkomen. Op die leeftijd is het namelijk te laat om goede en sterke botten te bouwen”. Zij geeft aan te verwachten dat jongeren die een slecht dieet zijn gaan volgen in de toekomst de kans op botbreuken en complicaties daarvan doen toenemen.

Lees hier het bericht van de National Osteoporosis Society en hier het bericht van de BBC.

Diëtisten over het mijden van zuivel

De NZO heeft vorig jaar aan voedingskundigen en diëtisten gevraagd naar hun mening over het mijden van zuivel. Hun reacties en hoe je eventueel zuivel gezond kunt vervangen vind je hier.

De populariteit van brood en crackers als ontbijt lijkt in de afgelopen vijf jaren te zijn afgenomen. Zuivel staat daarentegen steeds vaker op de ontbijttafel. Dat blijkt uit onderzoek van onderzoeksbureau Novio Research deed in samenwerking met Campina

Een kwart slaat ontbijt over

Het onderzoek van Novio Research richtte zich op de Nederlandse ontbijtgewoonten; wat eet men ’s ochtends vroeg, en hoe? Een kwart van de Nederlanders slaat het ontbijt over. Als er wel ontbeten wordt, gebeurt dat bij voorkeur aan de keukentafel of op de bank. Opvallend is dat een op de vijf Nederlanders televisie kijkt tijdens het ontbijt.

De zes opvallendste onderzoeksresultaten op een rij:
1. Een op de vijf Nederlanders kijkt televisie tijdens het ontbijt.
2. Zuivel staat steeds vaker op de ontbijttafel, brood en crackers minder vaak.
3. Een kwart van de Nederlanders slaat het ontbijt nog steeds over.
4. Een meerderheid van de Nederlanders ontbijt uit gewoonte.
5. Het merendeel van de Nederlanders besteedt maximaal vijf minuten aan het bereiden van het ontbijt.
6. Sportend Nederland ontbijt het liefst vóór het sporten.

Bank populaire plek voor ontbijt

Naast televisiekijken zijn ook ‘niets doen’ (17,8%), het lezen van de krant (13,4%) en praten met vrienden, familie of collega’s (13,8%) veelgenoemde ‘bezigheden’ tijdens het ontbijt. Voor ongeveer een derde van de ondervraagden is de bank de favoriete ontbijtplek.

Zuivel vaker op ontbijttafel

De populariteit van zuivel als ontbijt lijkt toegenomen in de afgelopen vijf jaar. Brood en crackers worden nog steeds verreweg het meest gegeten tijdens het ontbijt, al blijkt uit dit onderzoek dat de populariteit afneemt. Ook is gevraagd naar het ultieme guilty pleasure ontbijt, met als opvallende keuzes onder andere het broodje kroket of rookworst, champagne, donuts en sushi.

Ontbijten vóór het sporten

Een kwart van de ondervraagden slaat het ontbijt nog steeds over. Doordeweeks zien Nederlanders het ontbijt voornamelijk als een gewoonte (60,8%) en een bron van energie (41,2%). Ruim de helft van de ondervraagden sport minimaal één keer per week, waarbij een meerderheid doorgaans voorafgaand aan het sporten ontbijt. Snelheid is ook een factor van belang voor ontbijtend Nederland en niet alleen als er moet worden gesport. Bijna de helft van de ondervraagden besteedt maximaal vijf minuten aan het klaarmaken van het ontbijt. Of het weekend is, lijkt voor veel Nederlanders niet veel uit te maken: ruim een kwart trekt er op zaterdag en zondag slechts zes tot tien minuten voor uit.

Over het onderzoek

Campina voerde dit onderzoek uit in samenwerking met onderzoeksbureau Novio Research. Het onderzoek is uitgevoerd onder 533 respondenten in de leeftijd van 20 tot en met 65 jaar.

De Gezondheidsraad adviseert voortaan om zuigelingen die borstvoeding gaan krijgen na de geboorte vitamine K toe te dienen via een intramusculaire injectie. Dat vermindert het risico op het ontstaan van bloedingen die tot levenslange invaliditeit kunnen leiden. Dit schrijft de raad aan de minister van VWS.